Not: Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Bilgilerin doğruluk ve güncelliğini kullanmadan önce teyit etmeniz önerilir. İçerikte yer alan çıkmış sorularda güncelliğini yitirmiş bölümler varsa, doğru ve güncel bilgisiyle birlikte sunulmaya çalışılmıştır.
KPSS Tarih
- İkta → Devlet topraklarının gelirlerinin hizmet karşılığında görevlilere bırakılması; mülkiyet devlete aittir.
- Tuğra → Padişahın imzasıdır.
- Ekber ve Erşed → I. Ahmed döneminden itibaren hanedanın en yaşlı ve olgun üyesinin tahta geçmesi anlayışı; temel amaç taht kavgalarını azaltmaktır.
- Osmanlı toprak düzeni → Toprağın çıplak mülkiyeti devlete, kullanım hakkı köylüye aittir; toprağı üç yıl üst üste boş bırakan köylünün kullanım hakkı alınabilir.
- Topkapı Sarayı → XIX. yüzyıla kadar Osmanlı Devleti’nin yönetim merkezi olarak kullanılmıştır.
- Sened-i İttifak → 1808’de II. Mahmut ile ayanlar arasında imzalandı; merkezî otoritenin tanınması konusunda ayanlarla anlaşma sağlandı.
- Düyun-ı Umumiye → Osmanlı Devleti’nin dış borçlarını ödeyememesi üzerine 1881’de kuruldu.
- Kurtuluş Savaşı’nda Anadolu’yu işgal eden devletler → İngiltere, Fransa, İtalya ve Yunanistan; ABD Anadolu’da işgal gücü bulundurmadı.
- Misak-ı Milli sonrası gelişmeler → İstanbul’un resmen işgali ve TBMM’nin açılması Misak-ı Milli’den sonradır; Amasya Protokolleri ise daha önce yapılmıştır.
- Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti → Pontus Rum Devleti kurulmasına karşı mücadele eden cemiyet.
- Temsil Heyeti → Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararların yürütülmesini sağladı.
- Sakarya Savaşı → Yunan ordusu saldırı gücünü kaybederek savunmaya geçti.
- Lozan Antlaşması → Türkiye-Yunanistan Batı sınırının kesinleştirilmesinde temel antlaşmadır; Musul Lozan’da çözülememiştir.
- Devletçilik → Özel sektöre yer verir; sınırsız ekonomik rekabet anlayışıyla bağdaşmaz.
- Aşar vergisi → Osmanlı döneminden kalan tarım ürünleri üzerinden alınan vergi; 1925’te Cumhuriyet döneminde kaldırıldı.
- Şeyh Sait Ayaklanması → 1925’te gerçekleşti; laik devlet anlayışına karşı gelişen ayaklanmalardandır.
- Kadınlara siyasi haklar → 1930’da belediye seçimlerine katılma, 1933’te muhtarlık, 1934’te milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi.
- Halkçılık → Eşitlik ve ayrıcalıksız toplum anlayışını esas alır; sınıf ayrıcalığı ve sınıf çatışmasına karşıdır.
- 1937 Anayasa değişikliği → Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık ilkeleri Anayasa’ya girdi.
- Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) → 1949’da kuruldu ve günümüzde varlığını sürdürmektedir.
- Devlet eliyle sanayileşme → Atatürk döneminin devletçilik politikası kapsamında temel sanayi yatırımları gerçekleştirildi.
- Atatürk Dönemi siyasi partileri → Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1924’te, Cumhuriyet Halk Fırkası 1923’te kuruldu; Hürriyet ve İtilaf Fırkası 1911’de kuruldu.
- Kapitülasyonların kaldırılması → Ekonomik ve siyasi bağımsızlıkla, özellikle milliyetçilik/ulusal egemenlik anlayışıyla ilişkilidir.
- Türk Tarih Kurumu → Türk ve Anadolu tarihinin araştırılmasına yönelik çalışmalar yürüttü; arkeoloji, müzecilik ve etnografya alanlarının gelişmesine katkı sağladı.
KPSS Coğrafya
- Güneş ışınlarının geliş açısı → Aynı tarihte öğle vakti güneş ışınlarının benzer açıyla gelmesinde enlem, yani Ekvator’a uzaklık belirleyicidir.
- Doğu Karadeniz kıyıları → Nem ve yağış fazladır; yıllık sıcaklık farkı azdır; uzun süren kurak dönem görülmez.
- Ege akarsuları → Büyük Menderes, Küçük Menderes, Gediz ve Bakırçay gibi akarsular graben/çöküntü ovaları boyunca akar ve menderesler oluşturur; rejimleri düzenli değildir.
- Delta ovaları → Bafra, Çarşamba, Çukurova ve Göksu delta ovalarıdır; Ceylanpınar delta ovası değildir.
- Çatalca-Kocaeli Bölümü → Türkiye’de sanayi faaliyetlerinin en yoğun olduğu alanlardan biridir.
- Orta Karadeniz → Doğu Karadeniz’e göre yüzey şekilleri daha sade ve düzdür; nüfus iç kesimlere daha fazla sokulabilir.
- Yukarı Fırat Bölümü → Doğu Anadolu’nun diğer kesimlerine göre iklim koşullarının daha elverişli olması tarım ürünleri çeşitliliğini artırır.
- Kuraklık isteyen tarım ürünleri → Erzurum-Kars ve Doğu Karadeniz’in doğal koşulları, yaz-sonbahar döneminde kuraklık isteyen ürünler için elverişli değildir.
- Marmara Bölgesi → Yüz ölçümüne göre ekili-dikili alan oranının yüksek olmasında düzlüklerin geniş yer kaplaması önemlidir.
- Zeytin → Türkiye’de özellikle Ege kıyıları, Güney Marmara ve Akdeniz kıyılarında yetiştirilir; Ege Bölgesi önemli zeytin üretim alanıdır.
- Akdeniz Bölgesi yazları → Sıcak ve kurak yazlar seracılığın gelişmesinin temel nedeni değildir; seracılıkta kışların ılık olması önemlidir.
- Ege Bölgesi ovaları → Bakırçay, Gediz, Küçük Menderes ve Büyük Menderes ovalarında iklim, verimli toprak, sulama ve makineli tarım koşulları tarımı destekler.
- Kümes hayvancılığı → Büyük kentlerin çevresinde yoğunlaşmasında tüketim merkezlerine yakınlık ve tüketimin fazla olması önemlidir.
- Sanayileşme → İstihdamı artırır, ham maddeyi işleyerek katma değer oluşturur, iç-dış ticareti ve sanayi ürünlerinin ihracatını geliştirir.
- Yer altı kaynakları ve şehirleşme → Zonguldak-taş kömürü, Seydişehir-boksit, Soma-linyit, Batman-petrol ile ilişkilidir.
- Türkiye dış ticareti → Tekstil-konfeksiyon ve çeşitli sanayi ürünleri ihracatta önemli yer tutar; tarım ürünleri arasında pamuk, tütün, üzüm, fındık ve incir öne çıkar.
- Elektrik üretiminde petrol → Yakıt maliyeti nedeniyle petrol kullanımının artması üretim maliyetini yükseltir.
- Turizm → Hava ulaşımı, konaklama, hediyelik eşya ve belediye hizmetlerini doğrudan/dolaylı etkiler; haberleşme araçlarının üretimi turizmle doğrudan ilişkili değildir.
KPSS Vatandaşlık
- Milletvekili seçilme yaşı → Güncel Anayasa’ya göre 18’dir; 2006 sınavındaki “en az lise mezunu” şartı güncel değildir. (TBMM)
- TBMM’nin görevleri → Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek/kabul etmek; savaş ilanına karar vermek gibi yetkileri vardır.
- Cumhurbaşkanının görev süresi → Güncel Anayasa’ya göre 5 yıldır. (TBMM)
- Başbakanlık → 2017 Anayasa değişiklikleriyle Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırılmıştır; bu nedenle 2006’daki “Başbakanın istifasını kabul etme” sorusu güncel vatandaşlık bilgisi olarak kullanılmamalıdır. (Turkish Grand National Assembly)
- TBMM denetim yolları → Güncel sistemde gensoru kaldırılmıştır; ara seçim bir TBMM denetim yolu değildir.
- TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri → Güncel Anayasa’ya göre beş yılda bir aynı gün yapılır. (TBMM)
- Anayasa Mahkemesi → Kanunların Anayasa’ya uygunluğunun yargısal denetimini yapan yüksek mahkemedir.
- HSYK → Günümüzde kurumun adı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK)‘dur; 2017 Anayasa değişikliğiyle “Yüksek” ibaresi kaldırılmıştır. (Turkish Grand National Assembly)
- Belediye başkanı → Seçimle göreve gelir; vali ve kaymakam merkezi idarenin atamayla göreve gelen yöneticileridir.
- İnsan hakları → Tüm insanlar bakımından geçerlidir; ırk, din, cinsiyet gibi nedenlerle ayrım yapılamaz.
- Vatandaş → Bir devlete uyrukluk bağı ile bağlı olan gerçek kişidir.
- Türkiye’den dış göç → İşsizlik ve ücret düzeylerinin düşüklüğü gibi ekonomik nedenler dış göçte etkili olabilir.
- Yeni Türk lirası → 1 Ocak 2005’te Türk lirasından 6 sıfır atıldı; 1 Yeni Türk Lirası = 1.000.000 TL.
- Suudi Arabistan → Yüksek kişi başına gelire rağmen 2006 KPSS sınıflandırmasında klasik “gelişmiş ülkeler” grubunda değerlendirilmemiştir.
- AB dönem başkanlığı – 2006 → 1 Temmuz–31 Aralık 2006 döneminde Finlandiya AB Konseyi dönem başkanlığını yürüttü.
En kritik ezberler
İkta → Devlet toprağının gelirinin hizmet karşılığı görevlilere bırakılması | Tuğra → Padişah imzası | Ekber ve Erşed → Hanedanın en yaşlı/olgun üyesinin tahta geçmesi | Topkapı Sarayı → XIX. yüzyıla kadar yönetim merkezi | Sened-i İttifak → 1808, II. Mahmut–ayanlar | Düyun-ı Umumiye → 1881, dış borçların ödenememesi | Trabzon Muhafaza-i Hukuk → Pontus’a karşı | Temsil Heyeti → Kongre kararlarını yürüttü | Sakarya → Yunan saldırı gücünü kaybetti | Lozan → Batı sınırının belirlenmesi | Aşar → 1925’te kaldırıldı | Şeyh Sait → 1925, laik devlet anlayışına tepki | Halkçılık → Eşitlik, ayrıcalığa ve sınıf çatışmasına karşı | 1937 → Altı ilkenin Anayasa’ya girmesi | NATO → 1949, günümüzde varlığını sürdürüyor | Doğu Karadeniz → Yağışlı, nemli, kurak dönem uzun değil | Ege akarsuları → Menderesler + grabenler | Delta → Bafra, Çarşamba, Çukurova, Göksu | Çatalca-Kocaeli → Sanayi yoğunluğu | Yukarı Fırat → Doğu Anadolu içinde tarım ürünü çeşitliliği fazla | Marmara → Ekili-dikili alan oranı yüksek | Petrol → Elektrik üretim maliyetini artırabilir | Milletvekili seçilme yaşı → 18 | TBMM/Cumhurbaşkanlığı seçimleri → 5 yılda bir aynı gün | HSK → Güncel adı Hâkimler ve Savcılar Kurulu | Belediye başkanı → Seçimle göreve gelir | Vatandaş → Devlete uyrukluk bağıyla bağlı gerçek kişi | 1 Yeni TL → 1.000.000 eski TL | 2006 AB Konsey dönem başkanlığı → Finlandiya | 2005 → TL’den 6 sıfır atıldı.